Choroby

Znajdź chorobę:

Wybierz literę rozpoczynającą nazwę choroby:

Niedobór i nadmiar selenu

Selen jest pierwiastkiem, którego niedobór w organizmie może powodować choroby. Warto jednak wiedzieć, że pierwiastek ten może być również groźny, kiedy mamy do czynienia z jego nadmiarem. Nadmiar selenu działa bowiem toksycznie na nasz organizm.

Zobacz również objawy tej choroby: Objawy niedoboru selenu i objawy nadmiaru selenu

Funkcje selenu

Najważniejszą funkcją selenu jest jego działanie zapobiegające powstawaniu wolnych rodników, które odpowiadają za choroby i starzenie się organizmu. Wolne rodniki przyczyniają się najczęściej do chorób układu krążenia, negatywnie wpływają na układ odpornościowy, przyczyniają się do chorób nowotworowych, chorób przewlekłych - zapalenie stawów, cukrzyca, choroby Parkinsona i Alzheimera. Wolne rodniki odgrywają również pozytywne funkcje w organizmie. Ważne jest, aby po wykonaniu swoich pozytywnych funkcji, zostały zneutralizowane. Selen pomaga zachować równowagę, aby wolnych rodników nie było zbyt wiele. Selen ma wpływ na zwiększenie odporności organizmu. Pierwiastek ten spełnia ważną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu tarczycy. Selen ma działanie przeciwzapalne, naprawia uszkodzone DNA oraz zmniejsza natężenie bólu.

Właściwe dzienne dawki selenu

Skoro nadmiar selenu może działać toksycznie, to warto wiedzieć ile tego pierwiastka możemy dostarczać organizmowi. Zalecane spożycia dla osób:

  • od 13tego roku życia to 55 ?g (mikrogram) tego pierwiastka na dobę,
  • od 10 - 12 roku życia 40?g,
  • od 4 do 9 roku życia 30?g
  • od 0,5 do 3 roku życia 20?g,
  • niemowlęta 15?g,
  • kobiety w ciąży 60?g,
  • kobiety karmiące 70?g.

Warto zauważyć, że są to dawki zalecane, niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Nie oznacza to, że nie można przekroczyć tych wartości. Od 200 ?g do 300 ?g tego pierwiastka są wartościami określanymi jako dopuszczalne.

Nadmiar selenu - selenoza

Niestety selen można przedawkować. Przyjmując go w postaci tabletek należy pamiętać o właściwych ilościach dobowych. Toksyczna dawka selenu wynosi 700 ?g  na dobę. Warto brać przy tym pod uwagę, że wraz ze spożywaną żywnością pierwiastek jest również dostarczany organizmowi. Warto więc zdawać sobie sprawę, jakie produkty zawierają ich najwięcej. Wymienia się tutaj przede wszystkim zboża, mięso, jaja, nabiał, ryby i skorupiaki, drożdże. Osobną już kwestią są czynniki mające wpływ na lepszą lub gorszą wchłanialność tego pierwiastka. Choć najwięcej selenu jest w produktach pochodzenia zwierzęcego, to jednak lepszym jego źródłem są drożdże i produkty zbożowe. Warto wiedzieć, że im bardziej dieta bogata jest w witaminy A, E, C, tym łatwiej organizm przyswaja selen z pochodzący z pożywienia. Choć przedawkowanie selenu pochodzącego z pożywienia, które miałoby  negatywne skutki zdrowotne, to sytuacja wręcz niemożliwa, to jednak należy zachowywać szczególną ostrożność spożywając orzechy brazylijskie. Jeden orzech brazylijski zawiera około 60 ?g. Jedzenie tych orzechów w ilości około 10 sztuk przez dłuższy okres czasu naraża nas na skutki toksycznego działania selenu. Oprócz tego przypadku, doprowadzenie do nadmiernego stężenia selenu pochodzącego ze spożywania produktów spożywczych, jest niemożliwe. Jako przykład może posłużyć chleb pszenny razowy, który jest produktem zaliczanym do grupy produktów z wysoką zawartością selenu. W kilogramie chleba pszennego razowego znajduje się 250 ?g  tego pierwiastka. Są to więc około 2 bochenki. Gdyby uznać hipotetycznie, że dorosła osoba jest w stanie spożyć 2 bochenki chleba dziennie, to mimo to ilość selenu wprowadzonego do organizmu z pożywienia nie przekroczy granicy dopuszczalnej (200 - 300 ?g na dobę).

Nadmiar selenu rodzi problemy zdrowotne. Z powodu długotrwałego utrzymywania nadmiaru tego pierwiastka w organizmie dochodzi do zatrucia selenem, zwanego selenozą. Należy liczyć się z dolegliwościami układu pokarmowego, problemami skórnymi oraz zaburzenia ze strony układu nerwowego. Negatywnie odbije się to na włosach i paznokciach.

Niedobór selenu

Aby nie dopuścić do niedoboru selenu należy spożywać produkty bogate w ten pierwiastek. Warto zauważyć, że owoce i warzywa zawierają niewielkie ilości selenu. Osoby opierające swoją dietę przede wszystkim na owocach i warzywach są narażone na zbyt niski poziom selenu w organizmie. Z tych produktów na uwagę zasługują czosnek, który zawiera140 ?g w kilogramie oraz soczewica, która zawiera 83 ?g w kilogramie. W związku z tym, że selen w dużych ilościach znajduje się w rybach - szczególnie w łososiu (322 ?g w kilogramie) oraz produktach zbożowych, osoby, które nie stronią od tych produktów, nawet kiedy nie spożywają żywności pochodzenia zwierzęcego (główne źródło selenu w pożywieniu), nie muszą się obawiać problemów wynikłych z niedoboru selenu. Należy jednak zdawać sobie sprawę z tego, że zawartość selenu w produktach spożywczych zależna jest od obróbki tej żywności. Gotowanie i smażenie powoduje straty, również wypiekanie chleba. Im wyższa temperatura, tym więcej utraty tego pierwiastka.Przemysłowe mielenie zboża również zmniejsza zawartość selenu, nawet do 30%.

Niedobór selenu rodzić może groźne skutki zdrowotne. U mężczyzn ma wpływ na płodność. Selen ma działanie antynowotworowe. U osób z niedoborem selenu zwiększa się ryzyko rozwoju nowotworów. Brak selenu ma wpływ na zmniejszenie odporności organizmu oraz szybsze starzenie się. Niedobór ma wpływ na nieprawidłowe działanie tarczycy oraz choroby układu krążeniowo-sercowego. Niski poziom selenu zwiększa również ryzyko pojawienia się depresji.

Selen a ciąża i laktacja

Z norm zapotrzebowania na ten składnik mineralny, który został zaprezentowany powyżej,  wynika, że w czasie ciąży oraz karmienia piersią zapotrzebowanie na selen jest większe. Przy prawidłowej diecie, kiedy spożywamy produkty bogate w selen, nie powinno dojść do sytuacji niedoboru selenu. Należy pamiętać, że zażywanie selenu w postaci tabletek grozi jego przedawkowaniem. Selenu dostarczanego w pożywieniu nie można przedawkować.

Niewystarczające stężenie selenu podczas ciąży i karmienia piersią może skutkować powikłaniami ciąży, a nawet poronieniem. Dziecku po urodzeniu, selen oraz wszystkie inne niezbędne minerały, dostarczane są wraz z mlekiem matki. Brak wystarczającej ilości selenu w pokarmie matki, będzie skutkować problemami zdrowotnymi wynikającymi z niedoboru tego pierwiastka.

Dzieci matek, u których zaobserwowano zbyt niskie stężenie jodu i selenu,  są narażone na kretynizm. Selen bowiem odgrywa ważną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu tarczycy a właściwe funkcjonowanie tego organu jest bardzo istotne dla prawidłowego rozwoju dziecka w czasie prenatalnym. Choroba ta objawia się m.in. niedorozwojem umysłowym, dużymi rozmiarami głowy, a wraz z upływem czasu - niskim wzrostem, tępym wyrazem twarzy, powolnością ruchów i sennością, bełkotliwą mową.

Zobacz również objawy tej choroby: Objawy niedoboru selenu i objawy nadmiaru selenu

Wysoki poziom selenu zmniejsza ryzyko zachorowania na raka odbytu

W  International Journal of Cancer zostały opublikowane wyniki najnowszych badań dotyczących tej zależności. Selen można znaleźć np. w orzechach brazylijskich, skorupiakach, czerwonym mięsie i podrobach. czytaj więcej

Suplementy łączące 3 naturalne produkty mają być nieskuteczne w walce z rakiem prostaty

Połączenie witaminy E, soi oraz selenu ma nie mieć żadnego korzystnego działania w zapobieganiu rakowi prostaty, według pewnego badania kanadyjskiego. Przez 3 lata, badacze analizowali korzyści płynące z codziennego zażywania suplementów łączących te trzy produkty naturalne, u mężczyzn z grupy wysokiego ryzyka zachorowania na ... czytaj więcej

Dodaj komentarz

Brak komentarzy

Gorący temat

Jak cukrzyca wpływa na wzrok?

Jak cukrzyca wpływa na wzrok?

Cukrzyca może doprowadzić do utraty wzroku! »

Najnowsze choroby

Tagi

Aktualności